Na te hebben gewerkt bij veilinghuis Sotheby Mak van Waay aan het Rokin, belandde ik in 1980 via een paar oude schoolkameraden op de Wallen. Ik studeerde Economie aan de Universiteit van Amsterdam en droeg een brilletje. Ik kreeg dan ook snel de bijnaam ‘de student’ toen ik als stoepier entreekaartjes begon te verkopen voor liveshows in het wereldberoemde Casa Rosso theater van ‘Zwarte Joop’ de Vries. Hij heette eigenlijk Maurits maar iedereen noemde hem Joop.

Seks op het podium
Het lukte me aardig om de mensen op straat, voornamelijk toeristen, over te halen om de strip- en liveshows in het hoofdtheater van Casa Rosso bij te wonen. Seks op het podium live aanschouwen (‘daar kun je iets van leren’, zei ik er altijd bij) was destijds nog iets bijzonders. Je ontving een behoorlijke commissie, vooral bij verkoop van entreebewijzen van 75 gulden waarbij 4 drankjes waren inbegrepen. Op mijn eerste werkdag verdiende ik meer dan 300 gulden. In korte tijd had ik op de parkeerplaats van studentenflat Meer en Vaart in Osdorp, waar ik toen woonde, drie auto’s staan, en in mijn studentenkamer een kleurentelevisie en een VHS-videorecorder. Dat hadden de meeste andere studenten niet.

Discjockey
In de winter, als er minder toeristen waren, viel er ook minder commissie te verdienen. Het kon ook behoorlijk koud zijn om buiten te staan en mensen aan te spreken. Gelukkig kwam in het theater een baantje vrij als discjockey. Dat verdiende weliswaar minder maar paste beter bij mij.

Ordedienst
De sfeer op de Wallen was uniek. De Vries hield het deel waar hij zijn commerciële belangen had vrij van drugsdealers en verslaafden. In een periode van corruptie bij overheidsdiensten was de politie je beste vriend zolang je maar betaalde. De Vries had daarom een eigen ordedienst. Die bestond uit nationale en internationale vechtsportkampioenen waaronder Chris Dolman en Wim Ruska. De aanwezigheid van veel diknekken en spierballen op de gracht kon preventief een hoop narigheid voorkomen, zo redeneerde Joop. Dat bleek aardig te kloppen want in de praktijk hoefden de mouwen zelden te worden opgestroopt en was alleen de verschijning van een gespierd figuur al voldoende.

Oyama
Aan trainingsfaciliteiten ontbrak het de zogenoemde ‘ordecommissarissen’ niet. Aan de Oudezijds Achterburgwal 76 was de beroemde sportschool Oyama gevestigd waar de krachten op pijl werden gehouden.

Koning van de Wallen
De Vries had een eigen vuilophaaldienst die dagelijks, soms meerdere keren per dag, het vuil ophaalde. Niet alleen bij zijn eigen bedrijven maar ook vuilniszakken van bewoners en afval van andere ondernemers langs de route. Het werd afgevoerd per boot. Daarom was de Oudezijds Achterburgwal altijd zo mooi schoon.

Groente en fruit, onder andere bananen voor de shows, werden niet gekocht bij de Makro maar bewust, voor bijna het dubbele bedrag, bij de gebroeders Estejé op de Nieuwmarkt. Zo werd de economie in het Wallengebied gestimuleerd en verdiende Joop zijn reputatie als de ongekroonde ‘Koning van de Wallen’. Toch was niet iedereen in de buurt even blij met De Vries. De van de Oudezijds Achterburgwal geweerde drugsdealers en verslaafden trokken naar andere straten en stegen waar De Vries geen belangen had. De bewoners daar waren daarom iets minder te spreken over ‘Zwarte Joop’.

Hoogtepunt imperium
Als de Wallen vroeg in de middag weer tot leven kwamen, zag je stoepiers en raamverhuurders met brandslangen de rommel van de voorgaande enerverende nacht van de straat spuiten. De Oudezijds Achterburgwal, met name het deel tussen de Stoofsteeg en de Molensteeg, werd met vereende krachten brandschoon gehouden.

Begin jaren ’80 was het Casa Rosso imperium op haar hoogtepunt. Drommen toeristen van allerlei nationaliteiten, tourleiders voorop, wachtten geduldig voor de ingang van het live-showtheater tot zij eindelijk naar binnen mochten.

Do it tonight!
Het was een komen en gaan van taxi’s met de bekende ‘Do It Now’ en ‘Do It Tonight’ stickers met de roze olifant. Taxichauffeurs brachten hun klanten keurig voor de deur van het theater. Hun taxinummer op het dak van hun auto werd genoteerd. Als de chauffeurs dan een rondje over de gracht hadden gereden, waren de klanten inmiddels binnen en lag er een envelopje met commissie voor hen klaar.

De bingoavonden in het naast het Casa Rosso-theater gelegen entertainmentpaleis Club 26, waren eveneens populair en druk bezocht. Jazz-pianist en trompettist Nedley Elstak, die goed bevriend was met Joop, trad vaak op in het casino. Club 26 had ook een theaterzaal. Lee Towers heeft er opgetreden, en ook in die tijd bekende internationale artiesten zoals The Platters, Guys & Dolls, The Fortunes en The Tramps.

FIOD
In 1983 kwam er een einde aan alle voorspoed en gezelligheid. Eerst vanwege een inval door de FIOD. Het eerste officiële staatscasino in het Hilton hotel had teveel concurrentie van de jarenlang gedoogde gokbedrijven van Zwarte Joop op de Wallen. Dus was tot een inval besloten. Vooral het groots opgezette casino- en entertainmentcenter Club 26, riep weerstand op bij de autoriteiten.

De brand
Aan het eind van dat jaar volgde de afschuwelijke brand waarbij 13 mensen om het leven kwamen. De brandstichter, Joseph Lan, was een ontslagen werknemer van De Vries bij wie de stoppen waren doorgeslagen toen hij ook als klant niet meer naar binnen mocht. Hij zwoer wraak en voegde de daad bij het woord.

Over deze tragische gebeurtenis op vrijdag 16 december 1983 deden al snel geruchten de ronde. Lan zou opdracht voor de brandstichting hebben gekregen van een ex-werknemer van De Vries die zelf een gokhuis was begonnen in de buurt en om klanten verlegen zat. Justitie heeft echter nooit geloof gehecht aan die complottheorie.

Sociale controle
Een week na de brand stelde toenmalig directeur Jan Nieuwenweg van Bouw- en Woningtoezicht in Het Parool:

‘Wij kunnen als gemeente natuurlijk nooit zeggen dat we hopen dat Jopie de Vries op dezelfde plaats weer een sex- en gokimperium gaat maken, maar het is wel opvallend dat hij voor een sociale controle zorgde waardoor dit stukje van de binnenstad weinig openbare-orde-problemen gaf.‘

De aangeslagen De Vries wilde na de brand eigenlijk helemaal stoppen met alle seksgerelateerde activiteiten op de Wallen. Vanuit de gemeente werd echter al snel – langs informele weg – aangedrongen op herbouw van het theater. De Oudezijds Achterburgwal dreigde anders een no-go-area te worden als de Zeedijk, waar drugsdealers en verslaafden toen de dienst uitmaakten.

Politiek
De Vries liet zich door de gemeente overhalen om het liveshowtheater te herbouwen. Hij stelde als voorwaarde dat er een permanent gedenkteken kwam voor de slachtoffers van de brand. Burgemeester Ed van Thijn (PvdA) en de wethouders Jan Schaefer (PvdA) en Enneüs Heerma (CDA) gingen akkoord. De politici maakten zich toen hard voor een snelle terugkeer van Casa Rosso in een ander pand van De Vries. In het uitverkoren gebouw, vijftig meter verwijderd van de oude plek, was in de jaren zeventig sekstheater ‘Club Number One’ gevestigd. Later diende het als stalling voor de bolides van Zwarte Joop, en als verkoopkantoor voor liveshow-tickets waar ik in 1980 mijn eerste dienst begon.

Gedurende de verbouwing van het nieuwe Casa Rosso theater, werkten bedrijfsleider Jan Otten en ik tijdelijk als kassier in de speelhallen Molensteeg en Buddy Buddy. Die waren eveneens eigendom van De Vries.

‘De ochtend is gekomen maar het is nog nacht’
Op 18 mei 1984 opende Casa Rosso haar deuren in het pand waar het wereldberoemde liveshowtheater nog steeds is gevestigd: Oudezijds Achterburgwal 106-108. Ook het gedenkteken is er gekomen. Het staat op de plek waar zich de ingang bevond van het oude afgebrande Casa Rosso-gebouw, met daarop de tekst: ‘De ochtend is gekomen maar het is nog nacht – Jesaja 21:12’