Zelden zal een vrijspraak zo lauw zijn ontvangen als mijn derde vrijspraak van het witwassen van vijf panden op de Amsterdamse Wallen, vandaag twee jaar geleden. Toen sprak de rechtbank mij en mijn vennootschap RL Properties B.V. integraal vrij in de strafzaak Terrel. Ik was natuurlijk blij met de uitkomst, maar de manier waarop de rechtbank tot die vrijspraak kwam, veroorzaakte bij mijn advocaten, mijzelf, mijn gezin en de aanwezige vrienden eerder verbazing dan een feestelijke ontlading.

‘Dit was een hele bijzondere’
De rechtbank legde op 11 november 2024 eerst uitvoerig uit waarom het Openbaar Ministerie mij opnieuw mocht vervolgen voor het witwassen van dezelfde panden waarvan ik in 2007 en in 2009 was vrijgesproken. Vervolgens betoogde voorzitter mr. Eva Slager dat de rechtbank tijdens het onderzoek had vastgesteld dat vier van de vijf panden gedeeltelijk met crimineel geld waren aangekocht. Dat de rechtbank mij desalniettemin vrijsprak, kwam pas aan het einde van die voor mij onbegrijpelijke inleiding.

Mijn advocaat Han Jahae zei na afloop: ‘Ik heb veel vrijspraken meegemaakt maar dit was een hele bijzondere.’

In mijn blog Driemaal vrijspraak is scheepsrecht van 15 november 2024 heb ik mijn teleurstelling over de motivering van het vonnis waarin ik nota bene volledig ben vrijgesproken, niet onder stoelen of banken gestoken.

De rechtbank zat ernaast
In plaats van die twee hoogst merkwaardige overwegingen in het vonnis te koesteren, ging het OM in hoger beroep. Dat had het OM beter niet kunnen doen. Op 1 mei 2026 vernietigde het gerechtshof Amsterdam de vrijsprekende rechtbankvonnissen. Niet omdat het hof alsnog voldoende bewijs zag voor witwassen, maar omdat het OM mij helemaal niet opnieuw had mogen vervolgen. Het hof verklaarde het OM niet-ontvankelijk. Daarmee werd een streep gezet door de strafzaak Terrel, inclusief de belastende overwegingen waarmee de rechtbank mijn vrijspraak in november 2024 had ingeleid.

Het hof kwam tot zijn oordeel na bestudering van de tenlasteleggingen in Kolbak en Terrel en de relevante rechtspraak van de Hoge Raad.

De rechtbank had vier op zichzelf kleine verschillen tussen de beide strafzaken bij elkaar opgeteld: een andere pleegperiode, een andere witwasvariant, een andere deelnemingsvorm en een andere criminele herkomst. Samen leverden die volgens de rechtbank een ‘aanzienlijk verschil’ op, waardoor het OM mij opnieuw zou mogen vervolgen.

Het gerechtshof dacht daar anders over. Het stelde vast dat het om dezelfde panden en in wezen dezelfde strafrechtelijke verwijten ging. Het door het OM benadrukte verschil tussen verwerven en voorhanden hebben enerzijds en verbergen en verhullen anderzijds noemde het hof, in de context van deze zaak, ‘betrekkelijk cosmetisch’.

Over het door de rechtbank gehanteerde juridische criterium van ‘een aanzienlijk verschil’ als zelfstandige maatstaf oordeelde het hof dat dit geen steun vindt in het recht. Dat is nogal wat. Daarmee haalde het gerechtshof de juridische grondslag onder de tweede vervolging vandaan. Lees hier het arrest van het gerechtshof van 1 mei 2026.

De wrakingsprocedure
De gang van zaken tijdens de regiezitting van 17 oktober 2023 had bij mijn advocaten en ondergetekende al ernstige twijfels opgeroepen over de onpartijdigheid van rechtbankvoorzitter mr. Eva Slager.

Tijdens die zitting, waar mijn beroep op het ne bis in idem-beginsel werd verworpen, wees de voorzitter de officieren van justitie op een mogelijke derde criminele geldstroom waarmee de Wallenpanden volgens het OM besmet zouden kunnen zijn geraakt. Daarnaast opperde zij de mogelijkheid dat mijn pogingen om twee panden te verkopen als nieuwe witwasgedragingen konden worden beschouwd.

Officier van justitie Kok antwoordde dat de juridische eigendom en de feitelijke situatie sinds Kolbak niet waren veranderd en dat Terrel niet was gericht op het witwassen door middel van overdracht van mijn speelhallen en de panden waarin deze zijn gevestigd aan een ander.

Na de regiezitting bleek ook dat de voorzitter op 27 juni 2023 rechtstreeks telefonisch contact had opgenomen met officier Kok om opheldering te vragen over het standpunt van het OM betreffende stukken die mijn advocaten aan het strafdossier toegevoegd wilden zien. Dat telefoongesprek was niet aan de verdediging gemeld, hoewel het OM zijn standpunt enkele dagen later wel schriftelijk aan beide procespartijen had toegelicht.

Terwijl de verdediging zich beriep op het fundamentele verbod op dubbele vervolging, legde de meedenkende rechtbankvoorzitter het OM doodleuk eventuele aanvullende witwasgedragingen voor die het zelf niet als grondslag voor een nieuwe vervolging had uitgewerkt.

Deze gebeurtenissen en enkele andere omstandigheden waren voor mijn advocaten aanleiding om de voorzitter op 8 november 2023 te wraken. In hun verzoek en de nadere toelichting betoogden zij dat hierdoor, zeker in onderlinge samenhang, een objectief gerechtvaardigde vrees voor partijdigheid was ontstaan.

De wrakingskamer wees het verzoek op 22 december 2023 af. Zij besteedde uitgebreid aandacht aan de omstandigheid dat de partner van de voorzitter in de televisieserie Judas de rol van Peter R. de Vries had gespeeld. Dat ene aspect van de wraking was al eerder uitgelicht in RTL Boulevard. De andere, veel grotere bezwaren werden in één overweging door de wrakingskamer afgedaan, zonder afzonderlijke inhoudelijke beoordeling van het niet-gemelde telefonische contact met het OM en de suggesties tijdens de regiezitting.

Bizar vond ik de opmerking van de wrakingskamer dat die ‘andere omstandigheden’ op zichzelf geen grond voor wraking konden vormen, ‘zoals ook de verzoekers erkennen’. Wij hebben dat helemaal niet erkend. Mijn advocaten hadden juist betoogd dat het niet-gemelde rechtstreekse contact met het OM over een inhoudelijk procespunt op zichzelf al een objectief gerechtvaardigde vrees voor vooringenomenheid opleverde.

Mijn kritiek op de wrakingsprocedure van de rechtbank heb ik uitvoerig beschreven en gemotiveerd in ‘De beslissing van de wrakingskamer onder de loep genomen’.

Op 1 mei 2026 heeft het gerechtshof niet geoordeeld over de onpartijdigheid van de voorzitter. Het stelde wel vast dat de rechtbank de tweede vervolging ten onrechte had toegestaan.

Dezelfde panden, dezelfde verdenking
Wat mij nog steeds verbaast, is dat de rechtbank in 2024 zo weinig betekenis toekende aan mijn vrijspraak in Kolbak. Het gerechtshof had destijds niet bewezen geacht dat de Wallenpanden uit afpersing of enig ander misdrijf afkomstig waren. Dat leidde, na een jarenlange vervolging, tot een definitieve vrijspraak.

Het ne bis in idem-beginsel voorkomt dat iemand na een onherroepelijke rechterlijke uitspraak steeds weer opnieuw kan worden vervolgd voor hetzelfde feit.

De rechtbank oordeelde zowel op de regiezitting in oktober 2023 als in het vonnis van 11 november 2024 dat de verschillen tussen de in Terrel en Kolbak ten laste gelegde witwasfeiten bij elkaar opgeteld groot genoeg waren om te kunnen spreken van een geheel nieuwe strafzaak. Het hof oordeelde op 1 mei 2026 het tegenovergestelde: Terrel is een verboden tweede vervolging voor hetzelfde feit.

Het Heinekenlosgeld
De rechtbank was in 2024 opmerkelijk stellig over de aankoop van de Wallenpanden. Die aankoop zou volgens de rechtbank zijn gefinancierd met opbrengsten uit investeringen die met het nooit teruggevonden deel van het Heinekenlosgeld waren gedaan.

Volgens de rechters zouden Willem Holleeder en Cor van Hout via Rob Grifhorst het losgeld hebben geïnvesteerd in het Casa Rosso-concern.

De rechtbank baseerde die conclusie naar eigen zeggen op verklaringen van Holleeder en personen die beweerden daarover van anderen te hebben gehoord, onder wie fiscalist Rob Boon.

Grifhorsts privévermogen zou volgens de rechtbank met het Heinekenlosgeld besmet zijn geraakt, dus was ook een lening van 2,6 miljoen gulden die Grifhorst in 1992 in privé aan Beleggingsmaatschappij Brouwersgracht BV had verstrekt daarmee besmet. Met die lening als onderdeel van de totale koopsom van 12,5 miljoen gulden waren Casa Rosso, de Bananenbar, het Erotisch Museum, twee gokhallen en een aantal panden op de Wallen aangekocht.

Ik heb die bewijsredenering van de rechtbank in mijn blog uitvoerig bekritiseerd. Ik vond het een gerechtelijke dwaling. Het gerechtshof heeft in het door het OM ingestelde hoger beroep niet inhoudelijk onderzocht of de rechtbank die gestelde besmetting terecht had aangenomen. Het hof hoefde daar ook niet aan toe te komen. Dat maakt het contrast tussen beide rechterlijke uitspraken des te opmerkelijker: de rechtbank trok verstrekkende inhoudelijke conclusies in een strafzaak waarvan het hof oordeelde dat die vervolging helemaal niet had mogen plaatsvinden.

Ik ben de enige rechtmatige eigenaar
Er staat wel meer in het Terrel-vonnis van 11 november 2024 dat door de discussie over het Heinekenlosgeld gemakkelijk wordt vergeten. De rechtbank stelde namelijk ook vast dat ik de Wallenpanden rechtmatig via mijn vennootschap had verworven en dat ik de eigenaar ben en niet Willem Holleeder. Er was bijvoorbeeld niet gebleken dat opbrengsten van de panden naar een verborgen eigenaar waren gevloeid. Aldus de rechtbank.

Ook de herfinanciering van de panden in 2003 met leningen van Jan-Dirk Paarlberg maakte de in 2002 door mij gekochte panden volgens de rechtbank niet alsnog van misdrijf afkomstig. Daarmee verwierp de rechtbank belangrijke onderdelen van de beschuldigingen die het OM jarenlang tegen mij had ingebracht. En dat terwijl het OM op 1 oktober 2024 nog een persbericht had gepubliceerd met de titel OM wil Wallenpanden van Willem Holleeder uit criminaliteit halen. Alsof het eigendom van Holleeder vaststond.

Ruim een maand later oordeelde de rechtbank in het vonnis dat die panden van mij zijn en niet van Holleeder, of preciezer gesteld: van mijn vennootschap waarvan ik de enige eigenaar en rechthebbende ben.

De vervolging van mijn vennootschap
Het gerechtshof trok later in hoger beroep nog een andere belangrijke conclusie. In het kader van Kolbak liep naar RL Properties een strafrechtelijk financieel onderzoek ex artikel 126f Sv. De strafzaak tegen mijn vennootschap werd in 2011 geseponeerd. Het in de wet vastgelegde ne bis in idem-beginsel bood RL Properties daarom niet zonder meer dezelfde bescherming als mij persoonlijk. Toch mocht ook mijn bv niet opnieuw worden vervolgd, zo oordeelde het hof.

Met de vervolging van mijn vennootschap beoogde het OM vooral de verbeurdverklaring van de Wallenpanden, waarvan ik persoonlijk de vermogensrechtelijke gevolgen zou ondervinden. Het hof achtte dit in strijd met de beginselen van een behoorlijke procesorde, in het bijzonder met het beginsel van een redelijke en billijke belangenafweging. Dat oordeel verdient minstens zoveel aandacht als de niet-ontvankelijkverklaring in mijn persoonlijke strafzaak.

Lees hier het arrest in de strafzaak tegen RL Properies B.V.

It ain’t over till the fat lady sings
Na de uitspraak van het hof op 1 mei 2026 hoopte ik eindelijk een punt te kunnen zetten achter een strafrechtelijke geschiedenis die mijn leven en dat van mijn naasten al bijna dertig jaar beheerst. Die hoop was van korte duur. Het OM stelde cassatie in tegen beide arresten. Zodoende duurt de onzekerheid nog altijd voort. Ook het strafrechtelijke beslag op mijn vastgoed is nog steeds niet opgeheven, waarmee het OM de verkoop van mijn speelhallen en de panden waarin deze zijn gevestigd in feite blokkeert.

Twee jaar geleden schreef ik na mijn derde vrijspraak: It ain’t over till the fat lady sings.

De rechtbank Amsterdam heeft een strafproces jarenlang laten doorlopen waarvan het gerechtshof anderhalf jaar later vaststelde dat die vervolging in strijd was met het verbod op dubbele vervolging. Ik was immers al in 2009 onherroepelijk vrijgesproken van het witwassen van diezelfde panden, maar word door het cassatieberoep van het OM nog altijd voor datzelfde ten laste gelegde feit vervolgd.

Wat is dan nog de praktische waarde van een onherroepelijke vrijspraak in Nederland als een rechtbank daaraan voorbijgaat, het gerechtshof het OM pas in hoger beroep een halt toeroept en het OM vervolgens tóch weer doorgaat met de zaak, omdat dat nu eenmaal kan?

Alsof strafvervolging een gokspel is.