Waarom zijn er tijdens de achterbankgesprekken geen tactische middelen ingezet, zoals observaties en taps? Het Openbaar Ministerie had achteraf geen verklaring waarom Endstra, Holleeder en ik in de periode dat Endstra met de CIE sprak niet zijn getapt. Ook CIE-Officier Sander de Haas, die in hoger beroep als getuige is gehoord, kon het gerechtshof niet uitleggen waarom er langs die weg geen verificatie of falsificatie van Endstra’s beweringen heeft plaatsgevonden. Er is niet één keer gecontroleerd of hetgeen Endstra insinueerde klopte. Aan Jan van Looijen heeft het niet gelegen. Die wilde maar wat graag opnamen maken, maar telkens als hij dit voorstelde had Endstra een excuus of begon hij ergens anders over.

‘Die hond die die gokhuizen van hem beheert’
Als Endstra zich op 24 juni 2003 op de achterbank weer eens over mij beklaagt (‘en eh… op een gegeven moment kwam er Kaatee, ik uh op komen draven’), heeft Jan van Looijen er genoeg van. Hij roept: ‘Wij nemen het op hè, zo’n verhaal als die rukker komt en wij nemen het op. Dan pakken we hem meteen daar. Dan trekken we hem over het gras heen’.

Even verderop tijdens het gesprek (J = Jan van Looijen, W = Willem Endstra):

J: Het mooiste is als het er twee zijn. Die die die die die hond van hem erbij.
W: Nou, hij is altijd eh… Die Willem doet het tegenwoordig alleen.

J: Nee, maar…
W: Die Turk bedoel je?

J: Ja ook, maar dat is een andere zaak. Nee maar, kijk we moeten hem altijd oppakken. We hebben nu die hond van hem. Die die die die die gokhuizen van hem beheert
W: Oh! Ja.

J: Als we die erbij pakken, want die is toch de boodschappenjongen? Nou die pakken we erbij. Maar dan moeten we het opnemen.
W: Nou ik krijg een briefje van hem, dat ik geld moet overmaken.

J: Je zegt gewoon van: Hee eh… wat is dat. Wat bedoel je hiermee man? En eh…Ik begin het een beetje zat te worden. Met je grote bek. En als we dat opnemen, dan zijn we erbij. Dan zijn we er vlakbij hè. Dan kan er weinig gebeuren. En dan gaat hij tegen het gras.
W: Hij vertelde me wel dat er in België. Ja, er was dan een inval geweest, voor wapens…

Endstra had zelf opnameapparatuur
In plaats dat Endstra zijn medewerking toezegt, begint hij plotseling over een inval in België. Het is aan zijn reactie te zien volkomen duidelijk dat hij niet wil dat de CIE onze gesprekken of ontmoetingen vastlegt. Als Endstra iets had willen opnemen dan kon hij dat bovendien beter zelf met zijn eigen geavanceerde apparatuur op zijn kantoor. Daar vonden vrijwel al onze gesprekken plaats.

Illegale inkijkoperatie
Nadat zijn secretaresse Danielle hem in 2000 had gewaarschuwd voor een op komst zijnde inkijkoperatie van de politie op zijn kantoor waarvoor ze haar sleutel heeft moeten afgeven, voorzag Endstra zijn kantoor onmiddellijk van een camerabewakingssysteem dat 24 uur per dag alle personen en bewegingen in de hal en op zijn kantoor registreerde.

Zo kon hij de stiekeme rechercheurs betrappen die ’s nachts met een kopie van de sleutel van zijn secretaresse het kantoor binnenslopen om daar zelf opnameapparatuur te plaatsen. Drie man sterk. Endstra walgde toen hij de heren op de bewakingsbeelden lang en verlekkerd zag kijken naar een foto van zijn partner Anita die daar aan de muur hing.

Op de achterbank herinnert Endstra de CIE-rechercheurs subtiel aan de inkijkoperatie maar ook aan het vakmanschap van ‘wonderkindje’ en klusjesman Vincent. Endstra was blij met de apparatuur op zijn kantoor. Jan van Looijen is minder enthousiast, zo is te lezen in het verslag van het 13e achterbankgesprek op 5 december 2003:

Endstra: Ik was er heel erg blij mee toen ie het maakte en alles.
Van Looijen: Ja, het leek heel wat ja.
Endstra: Het is toch, het geeft je een veilig gevoel, dat je uh, geen rare dingen kan gebeuren. 

Beeld en geluid 
In juli 2002 liet Endstra het videosysteem op zijn kantoor digitaliseren. Vanaf dat moment werd ook geluid opgenomen. Het was voor de vastgoedhandelaar een koud kunstje om de opnamen van de gesprekken die op zijn kantoor aan de Apollolaan plaatsvonden te bewaren, zoals van de onderhandelingen die ik eind augustus, begin september 2002 heb gevoerd om de speelhallen over te nemen.

Ook de bezoeken die ik daarna bracht aan het kantoor op de Apollolaan zijn allemala opgenomen, zoals het gesprek waarin Endstra mij vraagt of ik een financier kon zoeken om de door hem verstrekte leningen voortijdig terug te betalen, de teruggave van de envelop met contanten, het zoeken naar een datum in de WFC-akte, mijn opmerking dat Holleeder buiten stond en hem wilde spreken, de voortgang van het boekenonderzoek van de belastingdienst bij Gebouw “Royal” Finance BV, zijn overname van mijn aandeel in Nieuwgraaf, Endstra’s verzoek of ik directeur van Nieuwgraaf wilde blijven, het doornemen van de post etc. Het is allemaal digitaal vastgelegd. Zowel op beeld als op geluid! Niet op videobanden zoals voorheen het geval was, maar gewoon op de harddisk op de locatie zelf.

Mieremet
Aangezien de opnamen minimaal een week op de harddisk bleven staan voordat ze werden overschreven, had Endstra alle tijd om desgewenst bepaalde gesprekken te kopiëren of fragmenten op de harde schijf op te slaan als daar aanleiding voor was, zoals die keer dat John Mieremet hem op zijn kantoor had bedreigd. Van de opname van het gewapende bezoek van Mieremet had Endstra foto-prints uit van bewakingssysteem.

‘Apparaat in werking’
Toen de politie op 17 mei 2004, direct na de liquidatie van Endstra, het kantoor doorzocht was het bewakingssysteem nog steeds operationeel. Het proces-verbaal van bevindingen van de doorzoeking meldt namelijk het volgende: 

‘In de ruimte die door de secretaresse als het kantoor van haar baas werd aangewezen, werd in een van de bureauladen apparatuur aangetroffen dat kennelijk bestemd was om gesprekken op te nemen. Bij het volgen van diverse draden en snoeren vanuit deze lade, werd in de kelderruimte een installatie aangetroffen, bestemd om beelden op te nemen. Op het daarbij horende beeldscherm was te zien dat er vanuit vijf afzonderlijke camerapunten, beelden in diverse ruimten van het kantoor werden opgenomen. Hierbij werd tevens geluid opgenomen. Het beeld en geluid werden digitaal vastgelegd op een in het opnameapparaat aanwezige harddisk. Op het moment van aantreffen bleek het apparaat in werking en werd er beeld en geluid opgenomen en vastgelegd.’